Kıymetli Ehl-i Sünnet Alimi: Ömer Nasuhi Bilmen (1883-1971)
Türkiye'nin beşinci Diyanet İşleri Başkanı olan ünlü tefsir ve fıkıh alimi Ömer Nasuhi Bilmen, 1883 yılında Erzurum'un Salasar köyünde doğdu. Küçük yaşta babasının vefat etmesi üzerine Erzurum Ahmediyye Medresesi hocası ve Nakıbüleşraf kaymakamı olan amcası Abdürrezzak İlmi Efendi'nin himayesinde eğitim görmeye başladı. Amcasından ve Erzurum müftüsü Narmanlı Hüseyin Efendi'den ders aldı. İki hocası da yakın aralıklarla ölünce İstanbul'a gitti (1908) ve Fatih dersiamlarından (Osmanlı döneminde camilerde ders vermeye yetkili kişi olan profesör) Tokatlı Şakir Efendi'nin derslerine devam edip diplomasını aldı (1909). Bunun yanında Ders Vekaleti'nce açılan imtihanı kazanarak camilerde ders vermeye yetkili kişi olarak dersiamlığa başladı. (1912) Ayrıca, o sıralarda okumakta olduğu Hukuk Fakültesini de bitirdi (1913). Arapça ve Farsça'yı çok iyi bilen, Türkçe ile birlikte üç dilde yazabilen Ömer Nasuhi Bilmen, Temmuz 1913'te Fetva dairesinde katipliğe başladı. Bir yıl sonra başmemurluğa terfi edip Ağustos 1915'te Telif Eserleri Başkanlığı'na üye kabul edildi. 30 Haziran 1960 tarihinde Diyanet İşleri Başkanlığı'na tayin edilinceye kadar çok çeşitli görevlerde bulundu. Henüz bir yılını doldurmadan 6 Nisan 1961'de Diyanet İşleri Başkanlığı'ndan emekliye ayrıldı. Uzun memuriyet hayatı boyunca öğretmenlik hizmetinde de bulunan Ömer Nasuhi Bilmen, Dârüşşafaka Lisesi'nde yirmi yıla yakın bir süre Ahlak ve Yurttaşlık dersleri okuttu. İstanbul İmam Hatip Okulu'nda ve Yüksek İslâm Enstitüsü'nde usûl-i fıkıh ve kelâm dersleri verdi. Hayatının sonuna kadar ilmi çalışmalarını sürdüren Bilmen, inananlara ışık olan sekiz ciltlik ünlü tefsirini emekli olduktan sonra yazdı. 12 Ekim 1971'de İstanbul'da Hakk'ın rahmetine kavuşan Ömer Nasuhi Bilmen, Edirnekapı Sakızağacı Şehitliği'ne defnedildi.
Eserleri Eserlerinde kullandığı dil ve konuları ifade tarzı oldukça net ve sağlamdır.
Diğer eserleri şunlardır; Beyânülhak, Sırât-ı Müstakim ve Se-bîlürreşâd mecmualarında çeşitli makaleleri yayımlanan Ömer Nasuhi Bilmen'in ayrıca gençlik yıllarında Farsça olarak yazıp Türkçe'ye çevirdiği Nüzhetü'l-er-vâh (1968) adlı bir divançesiyle de 1904'te yazdığı İki Şükûfe-i Ta-aşşuk (bk. Ahmet Selim Bilmen, s. 99-168) adlı bir romanı da vardır.
Bu makale, İlmi Araştırma Dergisi 03. sayı (Eylül 2004) 46. sayfada yayınlanmıştır. |
Ünlü
tefsir ve fıkıh alimi Ömer Nasuhi Bilmen, gerek ilmi ve ahlaki otoritesi,
gerekse samimi dindarlığı ve tevazusu ile dinî konularda Türkiye'de
Müslüman halkın başlıca güven kaynağı olmuştur. İnançta, ibadet
ve ahlâkta Ehl-i Sünnet akidesini, şahsında tam bir başarı ve samimiyetle
temsil ettiği için herkesin saygı ve sevgisini kazanmıştır. 
Ömer
Nasuhi Bilmen İstanbul Müftülüğü'ne tayin edildiği tarihten itibaren,
vefat edinceye kadar gerek ilmi ve ahlaki otoritesi, gerekse samimi
dindarlığı ve tevazusu ile dinî konularda Türkiye'de Müslüman halkın
başlıca güven kaynağı olmuştur. İnançta, ibadet ve ahlâkta Ehl-i
Sünnet akidesini, şahsında tam bir başarı ve samimiyetle temsil
ettiği için herkesin saygı ve sevgisini kazanmıştır. Din ahlakının
söz konusu olduğu durumlarda kararlı ve net tavrı ile inananların
gönlünde taht kurmuştur. 1960'lı yıllarda yükselen bazı seslere
karşı, yüksek iman gücü ile kendinden beklenen kararlılıkla, başarıyla
ve cesaretle din ahlakını savunmuştur. 
Hayatının
büyük bir kısmını telifle geçiren ve temel İslâmî ilimler alanında
çok sayıda eser veren Ömer Nasuhi Bilmen, zamanına kadar yazılmış
olan ilmihallerden Müslümanların daha anlaşılır ve kolay şekilde
istifade etmesini sağlamak için, 1947-1948 yılları arasında yayınladığı
Büyük İslam İlmihali adını verdiği ve Akaid hakkında özet bilgilerle
başlayan kitapta, ibadetlerle ilgili konulara geniş yer vermiş ve
fıkıh kitaplarında dinî hükümleri detaylı ve doyurucu olarak açıklamıştır.
Şimdiye kadar 3 milyonun üstünde basılarak erişilmesi güç bir sayıya
ulaşmış olan bu değerli eser, Türkiye'de uzun yıllar ele alınmayan
pek çok konuyu açıklayarak, halkın dini bilgilerle ilgili ihtiyacının
giderilmesinde önemli bir boşluğu doldurmuştur.
